Miesięczne archiwum: Sierpień 2019

Pałac w Dzieduszyckich w Zarzeczu świętuje 200. urodziny

Zarzecka społeczność zaprasza na wyjątkowe wydarzenie 13-14 września. W programie: widowisko plenerowe z grupą rekonstrukcyjną, pokaz świetlny na fasadzie pałacu, konferencja naukowa i wiele innych atrakcji.

Projekt dofinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego

Zamieszczamy program obchodów.

zaproszenie

W celu zgłoszenia udziału w konferencji i uroczystościach jubileuszowych, prosimy o kontakt z Panią Krystyną Dzieduszycką-Rycerską: krysia.dzieduszycka@gmail.com

plakat A3

Jubileuszowe atrakcje

Związek Rodowy Dzieduszyckich herbu Sas we współpracy z Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich i Gminą Zarzecze postanowił zorganizować obchody upamiętniające  powstanie pałacu w Zarzeczu. Projekt ten otrzymał dofinansowanie z budżetu województwa podkarpackiego w konkursie na wydarzenia kulturalne. Wydarzenie będzie miało miejsce w pałacu w Zarzeczu, siedzibie Muzeum Dzieduszyckich.

Niezwykła historia pałacu w Zarzeczu

Ze względu na osobę słynnego architekta pałacu – Chrystiana Piotra Aignera i przyjęte rozwiązania, noszące wyraźny znak upodobań jego właścicielki – hrabiny Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej, obiekt ten należy do jednych z najbardziej znaczących przykładów klasycystycznej architektury pałacowej w Polsce.

Zagadnienia poruszane w trakcie naukowej konferencji zaplanowanej na 13 września będą dotyczyć pierwszej właścicielki pałacu, jej inspiracji ogrodowych, historii i wyposażenia pałacu, jak również teraźniejszości obiektu mieszczącego Centrum Kultury w Zarzeczu i Muzeum Dzieduszyckich. Referentami będą specjaliści różnych dyscyplin z całej Polski: prof. dr hab. Kazimierz Karolczak, rektor Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Paweł Jaskanis, dyrektor Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, dr Izabela Kopania z Instytutu Sztuki PAN w Warszawie, dr Dorota Sidorowicz z Zakładu im. Ossolińskich we Wrocławiu, dr hab. inż. arch. Katarzyna Rozmarynowska, profesor Sopockiej Szkoły Wyższej, Stefan Mieleszkiewicz, kustosz w Muzeum Narodowym w Warszawie oraz dr hab. Michał Leon Proksa, profesor Politechniki Rzeszowskiej, a także Krystyna Kieferling, kustosz Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich i Maciej Putowski, projektant wnętrz historycznych.

Popołudniową część sesji uświetni koncert w wykonaniu uczniów Niepublicznej Szkoły Muzycznej II stopnia z Przeworska.

Plenerowe widowisko historyczne z udziałem rekonstruktorów

Intensywne przygotowania do wystawienia widowiska „Mój dom” odbywały się przez dwa tygodnie na przełomie lipca i sierpnia w pałacu Dzieduszyckich w Zarzeczu. Chęć udziału w warsztatach i spektaklu zgłosiło blisko 30 osób. Z godną podziwu wytrwałością poświęcali oni swoje wakacje i czas wolny od pracy na codzienne kilkugodzinne próby. Niekiedy wieczorne próby przeciągały się do późna, co jednak nie odstraszało uczestników warsztatów. Wielokrotnie powtarzane sceny i dialogi z każdym dniem stawały się coraz bardziej wyraziste pod kierunkiem prowadzącego warsztaty reżysera – Rafała Sawickiego. Trzeba przyznać, że umiejętności aktorskie uczestników warsztatów przekroczyły oczekiwania autorów projektu. Jak się okazało były one szlifowane w kółku teatralnym, które przez wiele lat działało przy miejscowej parafii. Projekt wzbudził szerokie zainteresowanie miejscowej społeczności i umożliwił reaktywację dawnej grupy teatralnej wokół przygotowań do widowiska.

Obok młodzieży, którą zachęcano do udziału w spektaklu już od maja br., jako pierwsza zgłosiła chęć udziału w spektaklu grupa rekonstrukcyjna „Samodzielny Oddział Jana Karola Chodkiewicza w Zarzeczu”. Ustalono, że może być ona zaangażowana w odegranie scen związanych z powstaniem kościuszkowskim (trzech braci hrabiny Morskiej: Walerian, Wawrzyniec i Józef Dzieduszyccy brali udział w insurekcji kościuszkowskiej).

Wystawienie tego spektaklu, bez uzupełniającej przedstawienie muzyki byłoby niepełne. Jej napisania podjął się Krzysztof Maciejowski. Oprawę muzyczną widowiska, opracowaną przez Rafała Sawickiego i Krzysztofa Maciejowskiego wzbogacać będą pieśni ludowe wykonywane przez Zespoły Śpiewacze skupione w Centrum Kultury w Zarzeczu: z Kisielowa, Maćkówki i Rożniatowa, które również zgłosiły chęć wzięcia udziału w tym przedsięwzięciu. Tak więc elementy muzyki teatralnej przeplatać się będą z muzyką regionalną.

Tomasz Bury, wójt gminy Zarzecze zaproponował, aby spektakl przenieść poza pałac do otaczającego go parku. W czasie oględzin mających doprowadzić do wyboru miejsca wystawienia spektaklu zadecydowano, że najlepiej do tego celu będzie nadawał się skwer u stóp wyniesienia, na którym stoi pałac.

Magdalena z Dzieduszyckich Morska – postać wyrastająca poza szablony swojej epoki

Spektakl zatytułowany „Mój dom” – historia hrabiny Magdaleny z Dzieduszyckich Morskiej napisany specjalnie z okazji 200-lecia pałacu Dzieduszyckich w Zarzeczu. Jego celem jest przybliżenie postaci twórczyni pałacu i jej licznych dokonań. Była bowiem na swoje czasy postacią wybitną, wykraczającą daleko poza ramy zwyczajowe przewidziane dla osób z jej pozycją. Starannie wykształcona, o szerokich zainteresowaniach była jedną z najaktywniejszych postaci w kulturze Galicji. Pomimo nieszczęśliwego życia osobistego – śmierć dziecka przy porodzie, separacja z mężem – nie utraciła energii. Według własnego pomysłu stworzyła w Zarzeczu wiejską rezydencję, która w pierwszej połowie XIX wieku była uważana za jedno z najpiękniejszych założeń parkowo-pałacowych w monarchii habsburskiej. Obok Łańcuta, Leżajska, Sieniawy, Przeworska i Medyki stała się ona centrum życia towarzyskiego i kulturalnego.

Nie zapominała przy tym o mieszkańcach wsi. Wykorzystując doświadczenia z kilkumiesięcznych podróży po Europie, starała się poprawiać warunki mieszkaniowe i higieniczne włościan. Zafascynowana architekturą holenderską próbowała przenieść do Zarzecza tamtejszy typ budynków gospodarczych i zagrody chłopskiej. Sama zaprojektowała piętrowe, licowane paloną cegłą domy, przy których powstały jednakowe obejścia i ogrody. Hrabina była osobą konkretną i praktyczną. W kontaktach ze wsią chciała odgrywać rolę opiekunki i nauczycielki, decydować o sposobie życia rodzin chłopskich, zmieniać ich mentalność, co nie spotykało się z entuzjazmem. Ta misja cywilizacyjna nie znalazła więc uznania pod strzechami i eksperyment z umieszczeniem chłopów zarzeckich w obcych dla nich warunkach nie powiódł się.  Pomysły hrabiny wzbudziły jednak szerokie zainteresowanie w całej monarchii.

W swoich majątkach zakładała cegielnie i stolarnie, w których wytwarzano materiały budowlane, pobudzając tym samym rozwój gospodarczy w okolicy. To z jej inicjatywy powstał także młyn i kuźnie.

Do powstania listopadowego wydawała głośne w regionie bale karnawałowe. Po jego upadku, na znak żałoby, wycofała się z życia towarzyskiego i przestała urządzać bale. Bramy pałacowe otworzyła natomiast dla emigrantów licznie przybywających z Królestwa Polskiego. Udzielała im pomocy materialnej, wyprawiała za granicę. Sama zaczęła nosić symboliczne czarne szaty, z którymi nie rozstawała się aż do śmierci. Od tego czasu w Zarzeczu panowała atmosfera ascetyzmu, a pałac nieodmiennie kojarzono z ową przepojoną duchem narodowym matroną.

Ostatnim jej dziełem było wzniesienie nowego kościoła w Zarzeczu w 1844 roku. Miał on być wybudowany w stylu świątyni greckiej, na wzór słynnej La Madeleine w Paryżu. Rozpoczęte prace przerwała jednak śmierć fundatorki 11 maja 1847 roku. Została pochowana w krypcie rodzinnej umieszczonej pod prezbiterium nowego kościoła.

Historia życia barwnej postaci pierwszej właścicielki pałacu będąca kanwą do napisania scenariusza widowiska, które zobaczymy we wrześniu jest dziełem Marty Gzowskiej-Sawickiej. Scenariusz ten ulegał modyfikacji wraz z powiększającą się liczbą zgłaszających się wykonawców. Organizatorzy obchodów zakładali skromnie, że sztuka zostanie wystawiona w salonie zarzeckiego pałacu, a aktorami będzie młodzież (nie więcej niż 10 osób) mieszkająca na terenie gminy lub w jej najbliższej okolicy. Jednakże odzew na zapowiedź o organizowaniu obchodów przeszedł najśmielsze oczekiwania. Po nagłośnieniu przygotowań do obchodów i zamiaru wystawienia spektaklu, zgłosiło się także wielu dorosłych zainteresowanych wzięciem udziału w przedstawieniu. Początkowy skromny projekt zaczął się rozrastać. Wzrost liczby aktorów spowodował, że zaczęto myśleć o zmianie formuły przedstawienia – potencjalna scena w salonie pałacu pomieściłaby zaledwie kilku aktorów, dla widzów brakłoby już miejsca.

Wsparcie projektu przez dwa teatry: Teatr im. Wandy Siemaszkowej z Rzeszowa i Teatr Polski z Bielska-Białej umożliwiło bezpłatne wypożyczenie niezbędnych kostiumów.

Ważne informacje dla mediów

  • We wszystkich notatkach prosimy o umieszczenie informacji, że projekt dofinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego, oraz – w miarę możliwości logo, które można pobrać na stronie www.promocja.wrotapodkarpackie.pl  w zakładce: Identyfikacja wizualna.
  • Koordynator projektu z ramienia Związku Rodowego Dzieduszyckich herbu Sas – Zofia Maciakowska, zofiam@poczta.onet.eu
  • Organizator konferencji – Krystyna Dzieduszycka-Rycerska, wiceprzewodnicząca Związku Rodowego Dzieduszyckich herbu Sas, krysia.dzieduszycka@gmail.com
  • Sekretarz Związku Rodowego Dzieduszyckich herbu Sas – Melania Dzieduszycka, sekretarz@dzieduszyccy.pl

Strona internetowa Związku Rodowego Dzieduszyckich herbu Sas www.dzieduszyccy.pl

Projekt dofinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego

Europejskie Dni Dziedzictwa 2019: POLSKI SPLOT

W ramach Europejskich Dni Dziedzictwa,15 września 2019 r., Muzeum w Przeworsku zaprasza na godz. 16.00 do sali balowej Pałacu Lubomirskich, na prelekcję mgr Małgorzaty Wołoszyn pt.

O przeworskich płóciennikach, folusznikach, blecharzach i farbiarzach. Historia tkactwa w Przeworsku

Uwaga! W tym dniu (15.0.2019 r. – niedziela), Muzeum dla zwiedzających czynne jest w godz. 12-16.

Link do wydarzenia: https://edd.nid.pl/wydarzenia/prelekcja-malgorzaty-woloszyn/

Płóciennictwo było w Przeworsku najważniejszą gałęzią rzemiosła od XV do XVIII w. Pierwsza wzmianka o nadaniu tkaczom statutu pochodzi z 1490 r. Już od samego początku tkacze przeworscy starali się stworzyć monopol na produkcję włókienniczą. W statucie z 1490 r. jest mowa o jednym tylko płócienniku, który mógł pozostawać poza cechem. W walce o uzyskanie pełnego monopolu przeworscy tkacze pragnęli zjednać sobie właścicieli Przeworska i władze miejskie. Świadczy o tym list z 1596 r. do Konstantego Ostrogskiego, w którym tkacze skarżą się na okolicznych wójtów, którzy chowają „partaczów i hultajów”, Skarg takich musiało być wiele, skoro Ostrogski wydal w 1590 r. przywilej dla płócienników, na mocy którego każdy wójt ukrywający partaczy miał być karany 3 grzywnami.
Kolejny dokument dla tkaczy wystawia Stanisław Lubomirski w 1637 r., w którym zatwierdza wszystkie przywileje wystawione dla cechu tkackiego, a samemu cechowi przypomina o jego powinnościach wobec kościoła, właściciela miasta oraz o obowiązkach związanych z obronnością miasta.
Poważną konkurencją dla przeworskich tkaczy byli Żydzi, którzy sprowadzali do miasta gotowe płótno i tu je sprzedawali, obniżając w ten sposób ceny towarów. Miedzy cechem a synagogą trwała pewnego rodzaju wojna, zakończona ostatecznie zwycięstwem tkaczy. W wyniku ich interwencji kolejny właściciel Jerzy Lubomirski wystawia dokument w 1677 r., w którym zabrania Żydom przywożenia do miasta bielonych płócien i handlowania nimi, pozwala im jedynie na przywożenie surowego płótna i bielenie je w tutejszym blechu.
Stanisław Lubomirski wydaje przywilej dla cechu tkackiego w 1692 r. w którym nadaje cechowi wyłączne prawo krojenia i mierzenia na łokcie przędzy, co równa się z całkowitym opanowaniem sprzedaży wyrobów tkackich przez cech. Za nielegalny handel przędzą karano paleniem zarekwirowanego towaru lub przekazywaniem go na rzecz szpitala.
Troska, jaką właściciele otaczali tkaczy, wynikała z zysków jakie czerpał dwór i miasto z produkcji rzemieślniczej. Tkacze mieli dostarczać miastu rocznie 20 sztuk płótna lnianego, 10 sztuk cienkiego i 9 – grubszego. Na rzecz dworu odprowadzali odsetki od wartości wyprodukowanego i sprzedanego towaru.
Na przełomie XVI i XVII w. osiągnął Przeworsk status największego ośrodka tkackiego na Rusi Czerwonej. Około 1620 r. w Przeworsku pracowało ok. 104 warsztatów tkackich, a dzienna produkcja wynosiła 728 m.
O znaczeniu płócienników w mieście świadczył ich udział w Radzie Miejskiej, w 1690 r. w Radzie zasiadało 13 rzemieślników, w tym 11 płócienników.
Płóciennicy początkowo osiedlali się w mieście, w późniejszym okresie poza jego murami, na przedmieściach. Wynikało to z dwóch przyczyn: po pierwsze z braku miejsca w obrębie murów pod budowę nowych domów, a po drugie z samej specyfiki rzemiosła, wymagającego obszernego miejsca do pracy.
Każdy mistrz mógł zatrudniać do pracy 2 uczniów i 2 czeladników, każdy mistrz posiadał 2 warsztaty. W 1729 r. w rzemiośle tkackim pracowało 720 osób, pod koniec XVIII w. zatrudnionych było ok. 900 tkaczy. Dla porównania, w Przemyślu pracowało 13 tkaczy a w Toruniu – 20.

Małgorzata Wołoszyn

W 80. ROCZNICĘ WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ

W 80. ROCZNICĘ WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ

Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy Instytucja Kultury Powiatu Przeworskiego zaprasza na cykl prelekcji mgr Małgorzaty Wołoszyn:

- Przeworski wrzesień 1939 roku  1 września 2019 r. /niedziela/ godz. 17.00

(UWAGA! W TYM DNIU – MUZEUM DLA ZWIEDZAJĄCYCH JEST CZYNNE W GODZ. 12-17)

- Życie codzienne w okupowanym Przeworsku   20 września 2019 r. /piątek/ godz. 11.00

- Losy przeworszczan pod okupacją niemiecką  27 września 2019 r. /piątek/ godz. 16.00

Pałac Lubomirskich – Sala balowa

Na fot.  Niemcy usuwają pomnik Króla Władysława Jagiełły, Przeworsk 1940 r. Ze zbiorów Muzeum w Przeworsku

Plakat 80'

 

KINO LETNIE – ZAPRASZAMY W TEN WEEKEND

Zapraszamy do Zespołu Pałacowo-Parkowego na seanse KINA LETNIEGO.

„Dla niej wszystko” -  9 sierpnia 2019 r. – piątek

„Carte blanche” – 10 sierpnia 2019 r. -  sobota

Filmy wyświetlane będą w godz. 20-22. Wstęp wolny.

Kino letnie zorganizowano w ramach  zadania: „Zakup projektora, ekranu oraz nagłośnienia do organizacji kina letniego i imprez plenerowych”. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Powiatu Przeworskiego oraz Muzeum w Przeworsku.

Uczestników obowiązuje regulamin:

REGULAMIN KINA LETNIEGO

W ZESPOLE PAŁACOWO-PARKOWYM W PRZEWORSKU

1. Regulamin określa prawa i obowiązki osób korzystających z Kina Letniego (dalej zwanym „Kinem Letnim”) w Zespole Pałacowo-Parkowym w Przeworsku, ul. Park 2, Przeworsk

2. Organizatorem Kina Letniego jest Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy, z siedzibą pod adresem:  ul. Park 2, 37-200 Przeworsk.

3. Projekcja filmów odbędzie się przed budynkiem Oranżerii na wyznaczonym do tego terenie.

4. Projekcja filmów odbywa się w uzgodnionych terminach, podanych do publicznej wiadomości, po zapadnięciu zmroku.

5. Organizator nie pobiera opłat za oglądanie filmów.

6. Osoby niepełnoletnie uczestniczą w projekcji filmów w towarzystwie rodziców lub opiekunów prawnych.

7. Podczas projekcji obowiązuje :

- kulturalne zachowanie,

- zakaz palenia papierosów,

- zakaz wnoszenia i picia alkoholu.

8. Organizator decyduje o liczbie osób uczestniczących w projekcji. Liczba nie może przekraczać 100 osób.

9. Z Kina Letniego mogą zostać wyproszone osoby, które w ocenie Organizatora Kina Letniego mogą stwarzać zagrożenie dla innych uczestników.

10. Organizator Kina Letniego nie ponosi odpowiedzialności za rzeczy pozostawione na terenie Kina Letniego.

11. Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania projekcji filmu w przypadku okoliczności siły wyższej, zdarzeń losowych lub innych okoliczności uniemożliwiających bezpieczne przeprowadzenie seansu (np. burza, ulewny deszcz).

12. Uczestnik może przynieść bezpieczne siedzisko, np. koc, krzesło, karimatę, leżak, itp.

13. Organizator nie bierze odpowiedzialności za osoby przebywające poza terenem wyznaczonym na potrzeby projekcji filmu.

14. Organizator na potrzeby uczestników „kina letniego” wyznacza toaletę WC w budynku Kordegardy.

15. Każdy, kto zdecyduje się na udział w projekcji zobowiązuje się do bezwzględnego przestrzegania niniejszego regulaminu, w przeciwnym razie zostanie wyproszony z miejsca odbywania się projekcji filmu.

16. W razie jakichkolwiek zagrożeń należy zgłosić zaistniałą sytuację pod numery alarmowe:  112 – numer alarmowy, 997 – Policja, 998 – Straż Pożarna, 999 – Pogotowie ratunkowe oraz pod numer Organizatora: 794-777-811 (pracownik dozoru), 794-777-411 (dyrektor Muzeum).

14. W razie wątpliwości, sprawy nierozstrzygnięte w powyższym regulaminie należy skonsultować z Organizatorem Kina Letniego.

15. Regulamin dostępny jest u pracownika dozoru  Muzeum w Przeworsku oraz na stronie internetowej Muzeum.

Plakat 9-10.08

MUZEUM CZYNNE – OD 16 SIERPNIA 2019 R. – ZAPRASZAMY

Informujemy, że w sezonie turystycznym 2019, Muzeum w Przeworsku czynne będzie od 16 sierpnia do 30 września w godzinach: poniedziałek 10-15, od wtorku do piątku w godz. 10-18, sobota-niedziela 10-14.

Wystawa „WESELE JEDZIE OD PRZEWORSKA” do 16 sierpnia – udostępniana jest po wcześniejszym umówieniu telefonicznym: tel. 794-777-411. Po 16 sierpnia – jw.

ZAPRASZAMY!

UWAGA! ODKOMARZANIE W PARKU

Informujemy, że w związku z odbywającą się w dniu jutrzejszym imprezą plenerową: XIII Powiatowe Święto Chleba, na terenie Zespołu Pałacowo-Parkowego, dzisiaj, tj. 3 sierpnia 2019 r. w sobotę – przeprowadzone zostanie odkomarzanie. W godz. 19-22 – obowiązuje zakaz wstępu do parku.

Źródło fot.:  https://biolog-terenowy.com/komar-rodzaje-ciekawostki-dlugosc-zycia/