Archiwa autora: admin

Sesja demonologiczna na zakończenie zadania ministerialnego „Topiec, błąd i lizibożek. Wystawa wierzeń demonologicznych regionu przeworskiego.”

Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy Instytucja Kultury Powiatu Przeworskiego

zaprasza  Państwa na sesję popularnonaukową towarzyszącą wystawie

„Topiec, błąd, lizibożek i dzidko. Relikty ludowych wierzeń demonologicznych z okolic Przeworska”

w dniu  23 listopada 2018 r. (piątek)

Sesja w godz. 17.00-19.00.

W godz. 16.00-16.45: dla chętnych – oprowadzanie kuratorskie po wystawie etnograficznej w Galerii „Magnez”.

Program wystąpień:  (Sala balowa Pałacu Lubomirskich)

17.05 – 17.30 dr Małgorzata Dziura – Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej

O bohatyniach, chowańcach i innych demonach. Z demonologii ludowej południowo-wschodniej Polski

17.30 – 17.55 mgr Sylwia Zawiślak – artysta grafik

Wyobraźnia ludowa, wyobraźnia współczesna – źródła inspiracji. Formy i treści ilustracji do opowieści wierzeniowych

18.00-18.25  mgr Katarzyna Ignas – Muzeum w Przeworsku

Topiec, błąd i lizibożek. Wystawa wierzeń demonologicznych regionu przeworskiego. O realizacji zadania ministerialnego

18.30 – 19.00 Dyskusja i poczęstunek

100 BUKIETÓW NA 100-LECIE NIEPODLEGŁOŚCI. FLORYŚCI DLA NIEPODLEGŁEJ

Informujemy, że wystawę ”100 BUKIETÓW NA 100-LECIE NIEPODLEGŁOŚCI. FLORYŚCI DLA NIEPODLEGŁEJ” udostępniamy także w sobotę (10 XI), niedzielę (11 XI) i poniedziałek (12 XI) w godz. 10-14. Zapraszamy!

W najbliższy piątek 9 listopada 2018 roku, uczcimy setną rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę, goszcząc w Pałacu Lubomirskich: Arcymistrza Kwiatów – Pana Piotra Marca.
Znakomity florysta wraz z Przyjaciółmi zaprezentuje wystawę: „100 BUKIETÓW NA 100-LECIE NIEPODLEGŁOŚCI. FLORYŚCI DLA NIEPODLEGŁEJ”. Zapraszamy serdecznie na to niezwykłe wydarzenie! Początek o godz. 16.00.

 

plakat 100 lecie1 (1)

 

Zapraszamy na lekcje muzealne towarzyszące wystawie czasowej „Topiec, błąd, lizibożek i dzidko”

Muzeum w Przeworsku Instytucja Kultury Powiatu Przeworskiego zaprasza na lekcje muzealne towarzyszące wystawie „Topiec, błąd, lizibożek i dzidko. Relikty ludowych wierzeń demonologicznych z okolic Przeworska”.

Wystawa czynna w Galerii „Magnez” w godzinach pracy Muzeum, do 30 listopada 2018 r.

Wstęp wolny. Lekcje prowadzi mgr Katarzyna Ignas, tel. 792 555 311

Tematy lekcji:

Klasa 0-III:

-Dusze, duchy i demony – czy trzeba się bać?

-Opowieść o płamytniku, co rozpędza chmury, o niechrzczeńcu, co z wiatrem lata, o topcu, co topił parobków i o błędzie, co się czepia w lesie

-O tym, jak mamuna odmieniła dziecko i jak gospodarz inkluza chował

-Spotkanie z czarownicą

Klasa IV-VIII

-Dobre dusze przodków a złe demoniczne moce – jak je czczono, a jak się chroniono?

-Katalog demonów przeworskich

-Czy demon może zostać awatarem?

-Demon i apotropeion – co mają ze sobą wspólnego?

Zajęcia będą swoistą podróżą w czasie, do okresu kiedy żadne elektryczne i elektroniczne media nie były dostępne, gdy wiedza przekazywana była przede wszystkim drogą przekazu ustnego oraz poprzez doświadczenie i bezpośrednie uczestnictwo, gdy nieliczni mieszkańcy wsi posiadali umiejętność czytania. Dzięki wspólnocie życia, wspólnie spędzanym czasie przy pracy, przekaz ustny dominował i rozwijał się, a to, co było opowiadane rozpalało wyobraźnię i wpływało na wszystkie zmysły. Tę atmosferę, będziemy się starali odtworzyć podczas prowadzonych zajęć muzealnych.

Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia na robotę budowlaną: Remont konserwatorski elewacji Pałacu Lubomirskich w Przeworsku etap I oraz renowacja i konserwacja polichromii w Sali Mieszczańskiej w Pałacu Lubomirskich w Przeworsku

Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia na robotę budowlaną:  Remont konserwatorski elewacji Pałacu Lubomirskich w Przeworsku etap I oraz renowacja i konserwacja polichromii w Sali Mieszczańskiej w Pałacu Lubomirskich w Przeworsku.

Szczegóły w załączniku do pobrania w pliku pdf Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia

Topiec, błąd, lizibożek i dzidko. Relikty ludowych wierzeń demonologicznych w okolicach Przeworska – wystawa etnograficzna

Wystawa realizowana w ramach zadania: „Topiec, błąd i lizibożek – wystawa wierzeń demonologicznych regionu przeworskiego”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, w ramach programu: Kultura ludowa i tradycyjna. Finansowy wkład własny zapewnił Powiat Przeworski – Organizator Muzeum w Przeworsku.

To kolejna wystawa etnograficzna pokazywana w Galerii „Magnez” Muzeum w Przeworsku, przybliżająca kulturę ludową regionu przeworskiego. Przedstawiamy na wystawie świat nadzmysłowy, stanowiący integralny element kultury duchowej. Świat wierzeń człowieka dawnej wsi, związanego mocno z przyrodą, od przyrody uzależnionego; człowieka, który rozumiał świat otaczający go, jako ten bliski oswojony i ten obcy, wrogi, będący we władaniu złego ducha. Ludowe wierzenia, nazwane współcześnie pejoratywnie zabobonami,  funkcjonujące obok chrześcijaństwa, składały się na system moralny, porządkujący życie duchowe i codzienne. Odwołujemy się do czasów sprzed epoki medialnej, kiedy bodźcem rozbudzającym wyobraźnię było żywe słowo – a więc bajki, gadki, opowieści i opowiastki przekazywane ustnie z pokolenia na pokolenie, w których w twórczy sposób mieszały się wątki lokalne, uniwersalne, mityczne. Wytworami wyobraźni były istoty demoniczne; ich ludowe wyobrażenia stanowią zasadniczy temat wystawy.

Wystawa powstała w oparciu o klasyczne wywołane źródła etnograficzne, czyli archiwalne wywiady pochodzące z badań etnograficznych przeprowadzonych w roku 1965 przez Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie oraz wywiady prowadzone współcześnie we wsiach regionu przeworskiego. Zrąb jej stanowi scenografia przygotowana na podstawie przekazów źródłowych, dotyczących wierzeń w demony. Są to prace malarskie Marii Szumierz z Łopuszki Wielkiej i prace graficzne Sylwii Zawiślak z Olimpowa, a także wybrane prace plastyczne dzieci, przygotowane w różnych technikach – ilustracje do opowieści wierzeniowych. Na wystawie znalazły się również fotografie dokumentujące miejsca występujące w opowieściach wierzeniowych z terenu regionu przeworskiego, jak np. krzyżowe wody Mleczki i Wisłoka, gdzie pojawiały się topielce, cmentarz choleryczny, gdzie latały czarownice czy krzyż na skraju lasu, postawiony na pamiątkę uwolnienia się z mocy błędu.

Wystawa prezentuje poszczególne istoty demoniczne i półdemoniczne, znane z nazwy i zachowania w regionie przeworskim: dzidko, niechrzczeniec, płamytnik, topiec, światełko, błąd, bożek, chowaniec, mamuna, boginka, gniotek – macek, upiór, czarownica – ukazując ich wygląd, miejsca występowania, działanie, sposoby ochrony. Zwieńczenie wystawy stanowią wizerunki chrześcijańskich Świętych – Małgorzaty, Jerzego i Michała Archanioła, których legenda przedstawia w walce z szatanem, a którzy współcześnie wzywani są przeciwko złemu duchowi.

Celem realizowanego zadania ministerialnego było przedstawienie i przybliżenie odbiorcy postaci demonicznych z rodzimego folkloru, stojących w opozycji do postaci fantastycznych z gier komputerowych czy z kultury amerykańskiej, popularyzowanych np. podczas imprezy Halloween. Zaś opowieści wierzeniowe zebrane podczas badań terenowych, będące autentycznym przykładem literatury ustnej, stanowią materiał do żywego przekazu ludowych baśni z rodzimego folkloru.

Wystawie towarzyszyć będą lekcje muzealne adresowane do dzieci i młodzieży: Dusze, duchy i demony – czy trzeba się bać? Opowieści o płamytniku, co rozpędza chmury, o niechrzczeńcu – latawcu co lata z wiatrem, o topcu co topił parobków i o błędzie, co się czepia w lesie, O tym jak mamuna odmieniła dziecko i jak gospodarz inkluza chował, Spotkanie z czarownicą; Dobre dusze przodków a złe demoniczne moce – jak je czczono, a jak się chroniono? Katalog demonów przeworskich; Czy demon może zostać awatarem? Demon i apotropeion – co mają ze sobą wspólnego?

Wystawa zrealizowana ze zbiorów: Muzeum w Przeworsku, Muzeum Etnograficznego im. Franciszka Kotuli, Oddziału Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, Muzeum Kresów w Lubaczowie, Pracowni Polskiego Atlasu Etnograficznego w Cieszynie, Towarzystwa Przyjaciół Markowej – Zagrody Muzeum Wsi Markowa oraz ze zbiorów prywatnych. Wydarzeniem wieńczącym realizację zadania będzie sesja popularnonaukowa zaplanowana na 23 listopada 2018 r. Komentarz wystawy dostępny będzie w formie publikacji książkowej. Wystawa czynna w okresie: 5 października – 30 listopada 2018 r.

Otwarcie wystawy w dniu 5 października w piątek o godz. 12.00 w Galerii „Magnez”. W programie: zwiedzanie wystawy, promocja publikacji towarzyszącej wystawie oraz poczęstunek przygotowany przez Koło Gospodyń Wiejskich z Huciska Jawornickiego. ZAPRASZAMY!

Katarzyna Ignas

Plakat wystawa got

Topiec, błąd i lizbożek – wystawa wierzeń demonologicznych regionu przeworskiego – zadanie ministerialne

Topiec, błąd i lizbożek – wystawa wierzeń demonologicznych regionu przeworskiego – zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, w ramach programu: Kultura ludowa i tradycyjna.

Główne prace merytoryczne realizowane w trakcie zadania dobiegły końca. Przeprowadzono kwerendę biblioteczną i archiwalną; przeprowadzono małe badania etnograficzne – 20 wywiadów kwestionariuszowych oraz wykonano terenową dokumentację fotograficzną w miejscowościach: Białoboki, Dębów, Gać, Gorliczyna, Grzęska, Kisielów, Krzeczowice, Lipnik, Łopuszka Wielka, Maćkówka, Majdan Sieniawski, Rozbórz, Sietesz, Tryńcza, Ujezna, Urzejowice, Wierzbna, Zalesie. Powstały elementy scenografii wystawy – prace malarskie Marii Szumierz z Łopuszki Wielkiej i  linoryty Sylwii Zawiślak z Olimpowa. Opracowano scenariusz wystawy, przygotowano do druku komentarz wystawy pod redakcją dr Andrzeja Karczmarzewskiego, sporządzono konspekty lekcji muzealnych. Odbyły się zajęcia plastyczne, w których wzięły udział dzieci ze szkół przeworskich. Podczas zajęć powstało łącznie 111 prac plastycznych w różnych technikach – ilustracji do opowieści wierzeniowych. Wybrane prace  pokazane zostaną na wystawie i zamieszczone w komentarzu wystawy.

Przed nami otwarcie wystawy – w dniu 5 października o godz. 12.00 oraz sesja popularnonaukowa w dniu 23 listopada 2018 r., będąca zarazem podsumowaniem zadania ministerialnego.

DSCF3175

Na fot. Czarownica – mal. Maria Szumierz, Łopuszka Wielka 2018 oraz Płamytnik – linoryt kolorowany Sylwii Zawiślak z Olimpowa.

Katarzyna Ignas