Miesięczne archiwum: Luty 2014

WYSTAWA „ŚWIAT OBOK NAS” – OBRZĘDOWOŚĆ DOROCZNA NA ŚLĄSKU W FOTOGRAFII ROBERTA GARSTKI

Zapraszamy na wystawę czasową: „Świat obok nas. Obrzędowość doroczna w województwie śląskim”, w fotografii Roberta Garstki. Wystawa czynna od niedzieli 16 lutego do 30 marca 2014 r. Wystawa współorganizowana z Regionalnym Ośrodkiem Kultury w Katowicach. Wystawie towarzyszą lekcje muzealne.

_MG_6564

„Świat obok nas” to tytuł wystawy fotograficznej, ilustrującej współczesną obrzędowość doroczną na terenie województwa śląskiego. Obrzędowe zwyczaje doroczne na Górnym Śląsku uważa się za jedne z najbarwniejszych i najbardziej urozmaiconych w Polsce. Obecne województwo śląskie to ziemie zróżnicowane zarówno geograficznie, jak  i historycznie: Zagłębie Dąbrowskie, Zagłębie Krakowskie, Górny Śląsk, Żywiecczyzna, Częstochowa i część Wielkopolski. Współczesne województwo śląskie to także teren silnie zurbanizowany i uprzemysłowiony, o największej gęstości zaludnienia; nadal kwitnie tu gospodarka wiejska. Czynnik ten wpływa na zachowanie i kultywowanie zwyczajów agrarnych, o podłożu archaicznym. Z drugiej strony, śląska obrzędowość doroczna powiązana jest istotnie z liturgią i rytuałem Kościoła katolickiego.

Robert Garstka jest fotografem Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach. Dokumentuje zabytki i przyrodę. Jego pasją stało się fotografowanie człowieka w kontekście obrzędu, zwyczaju. Jest fotografem z zacięciem etnograficznym, z pasją przemierzającym wsie i miasteczka śląskie w poszukiwaniu żywych i autentycznych tradycji, zwyczajów i obrzędów. Owocem jego kilkuletniej pracy dokumentacyjnej i badawczej jest wystawa: „Świat obok nas. Obrzędowość doroczna w województwie śląskim” oraz towarzyszący jej ponad dwustustronicowy album, współfinansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

„Czy fotografia może jeszcze odkrywać Nieznane? Czy w czasach powszechności fotografii, masowego produkowania fotek z wakacji, pikników, spotkań rodzinnych, fotografowaniu telefonami komórkowymi i tabletami, mogą nas jeszcze zaskoczyć tematy uwieczniane przez kogoś na zdjęciach? Odpowiedź, którą  przynosi album Roberta Garstki, brzmi: jednak może ! I to odkrywać Nieznane, które jest całkiem blisko nas. Robert Garstka od dziesięciu lat tropi i uwiecznia na fotografii zwyczaje i obrzędy, przede wszystkim te, które zwane są przez etnografów dorocznymi. Ale na zdjęciach Garstki znajdziemy także te związane z obrzędami rodzinnymi oraz rytuałami różnych wyznań i religii. W ostatnich latach sławę zyskały także nowe formy, które również znajdziemy w albumie. Robert Garstka tworzy dokument pokazujący mniej znane oblicze współczesnego świata, niejednoznacznego, złożonego, w którym jest miejsce na mistyczne przeżycie i głęboką symbolikę, a nie tylko na konsumpcję i doraźność. Niektóre z obrzędów są dość dobrze znane; wiemy o nich z badań etnografów, ale także  przekazów medialnych. O innych wiedzą tylko znawcy. Suma tej zdjęciowej dokumentacji jest jak bogata, wielobarwna mozaika nałożona na mapę województwa śląskiego, którego obszar stanowi granice terytorialne tej pracy.” (Z recenzji dr Marii Lipok-Bierwiaczonek, etnograf, dyrektor Muzeum Miejskiego w Tychach)

Pierwsze zdjęcie na  wystawie to śląska Barbórka, następnie Mikołaje z Istebnej i z Łąki, dalej grupy kolędnicze: Szlachcice, Dziady noworoczne, Jukace i Trzej Królowie. Bardzo bogata jest śląska obrzędowość związana z zapustami: combry i wodzenie niedźwiedzia, zapewniające szczęście i dostatek, którym towarzyszą zawsze tańce na urodzaj, praktykowane nadal w wielu śląskich wsiach. W cykl obrzędów wiosennych, wciąż żywotnych na Śląsku wpisują się: chodzenie z marzanną i goikiem. Zaś w Wielkim Tygodniu praktykuje się szereg zwyczajów związanych z rytualnym hałasem oraz obrzędy związane z ogniem (palenie „fakli” w Stanicy w ok. Rybnika, palenie „judosza” w Skoczowie) i wodą (poranne obmywanie się w Wielki Pątek). Wielkanoc to m.in. turki – zamaskowani, pogańscy  żołnierze Bożego Grobu padający na ziemię przed Zmartwychwstałym  oraz Śmiergustnicy – kawalerowie przebrani i zamaskowani, oblewający panny  i czyniący rozmaite despekty.  Lato na Śląsku to czas pielgrzymek i procesji, ale także okres praktykowania zwyczajów o rodowodzie pogańskim, w których używa się drzew i kwiatów oraz ognia: 1 maja i na koniec czerwca stawia się „moja” – umajoną jodełkę lub świerka, na Zielone Święta pali się ogniska, na św. Wawrzyńca (10 sierpnia) – pali się tzw. hudy.

„Świat obok nas. Obrzędowość doroczna w województwie śląskim” – wystawa oraz album prezentowane będą w  Galerii „Magnez” Muzeum w Przeworsku  w terminie 16.02-30.03.2014 r.

Wystawa fotograficzna Roberta Garstki z Regionalnego Ośrodka Kultury w Katowicach wzbogacona będzie fotografiami i eksponatami obrazującymi współczesną obrzędowość doroczną w okolicach Przeworska. Takie zestawienie i porównanie, pozwoli na próbę przedstawienia wspólnych źródeł i treści polskich obrzędów. Wystawie towarzyszą lekcje muzealne.

Katarzyna Ignas

XII EDYCJA WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU PLASTYCZNEGO „WSPÓŁCZEŚNI RYCERZE ŚW. FLORIANA”

Zapraszamy dzieci do udziału w konkursie plastycznym „Współcześni rycerze św. Floriana”. Tematyka prac plastycznych w tegorocznej XII edycji konkursu: „Powódź, pożar, huragan – strażak zawsze śpieszy z pomocą” oraz „Strażak walczący z żywiołem ognia”. 

Jakub Kaszuba - Publiczna Szko+éa Podstawowa w Makowisku - III gr. wiekowa - III miejsce

REGULAMIN KONKURSU
Regulamin XII edycji wojewódzkiego konkursu plastycznego dla dzieci i młodzieży pod hasłem: „Współcześni Rycerze Św. Floriana”  pod patronatem: Podkarpackiego Kuratora Oświaty w Rzeszowie, Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie, Starosty Powiatu Przeworskiego.
1. Organizator konkursu
Organizatorem konkursu jest Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy.
2. Cele konkursu
Celem konkursu jest zapoznanie dzieci z różnorodnością zadań wykonywanych obecnie przez Państwową i Ochotniczą Straż Pożarną na rzecz ratowania życia, zdrowia oraz mienia człowieka, jak również propagowanie zasad bezpieczeństwa i ochrony przeciwpożarowej oraz postawy bezpiecznego zachowania w życiu codziennym, a zwłaszcza bezpiecznego korzystania z dróg.
3. Warunki uczestnictwa
Konkurs adresowany jest do dzieci w wieku przedszkolnym i uczniów szkół podstawowych. Zadanie konkursowe obejmuje wykonanie pracy plastycznej w dowolnej technice, w rozmiarze nie mniejszym niż A-4  i nie przekraczającym formatu A-3, na jeden z poniższych tematów :  „Powódź, pożar, huragan – strażak zawsze śpieszy z pomocą”  i  „Strażak walczący z żywiołem ognia”  Uczestnicy konkursu mogą wykonać pracę indywidualnie, bądź w grupach (np. klasa lub koło zainteresowań). Prace będą oceniane przez komisję konkursową z zachowaniem podziału na trzy grupy wiekowe: I grupa    – (5-6 lat) dzieci w wieku przedszkolnym II grupa   – klasy 1-3 szkoły podstawowej III grupa  – klasy 4-6 szkoły podstawowej Każda praca powinna być opatrzona na odwrocie kartą informacyjną zawierającą następujące dane: imię, nazwisko, grupę wiekową, adres szkoły, imię i nazwisko nauczyciela lub opiekuna.
4. Terminy
Prace konkursowe należy składać w budynku Działu Historii Pożarnictwa Muzeum w Przeworsku lub przesłać na adres: Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy, Park 2, 37-200 Przeworsk z dopiskiem „Współcześni Rycerze Św. Floriana” do dnia 31.03.2014 r. (decyduje data stempla pocztowego).
5. Rozstrzygnięcie konkursu
Oceny prac dokona jury powołane przez organizatora. Wszyscy laureaci i ich opiekunowie zostaną powiadomieni o werdykcie komisji konkursowej. Wyniki konkursu zostaną podane również na stronie internetowej muzeum pod adresem: www.muzeum.przeworsk.pl Organizatorzy konkursu przewidują dla autorów najciekawszych prac dyplomy i nagrody rzeczowe w każdej z wymienionych grup wiekowych. Nagrody przyznane zostaną w ramach posiadanych środków. Decyzje jury są nieodwołalne i niezaskarżalne. Wręczenie dyplomów i nagród odbędzie się w dniu 17.05.2014 r. (sobota) o godz. 15.00 podczas otwarcia wystawy pokonkursowej w budynku Działu Historii Pożarnictwa Muzeum w Przeworsku połączonej z IX Europejską Nocą Muzeów.
6. Zastrzeżenia
Organizatorzy nie biorą odpowiedzialności za uszkodzenie prac w czasie przesyłki. Muzeum zastrzega sobie prawo do nieodpłatnej publikacji prac uczestników konkursu w mediach, wydawnictwach i prezentacjach internetowych. Prace zgłoszone na konkurs nie będą odsyłane. Zgłoszenie prac na konkurs jest jednoznaczne z akceptacją regulaminu.
Bliższych informacji  udziela mgr Wojciech Kruk – Dział Historii Pożarnictwa Muzeum w Przeworsku:   tel.(16) 648 81 65 lub (16) 648 71 45.
Zapraszamy do udziału w konkursie!