„RAJ NA ZIEMI”. MALOWANE MAKATY/DYWANY – wystawa etnograficzna czynna od 20 lutego do 31 maja 2026 r. w Galerii „Magnez” w oficynie, w godzinach pracy Muzeum w Przeworsku. ZAPRASZAMY !!!
Tematem wystawy etnograficznej są MALOWANE na papierze lub płótnie panoramiczne makaty zwane dywanami, 70 lat temu bardzo popularne w wystroju wnętrz wiejskich w ówczesnej Polsce. Wnętrz, które wówczas: w powojennej i PRL-owskiej szarzyźnie uderzały i urzekały intensywnością i wielością barw, już nie tylko oleodrukowych obrazów religijnych, ale właśnie makatek, makat i dywanów, wyszywanych i malowanych, wypełniających ściany pomieszczeń. Wobec pomieszczeń tych – miejsc spoczynku, snu, „paradnych” miejsc dla gości – upowszechniła się, nieprzypadkowo, nazwa „pokój”. Bo właśnie (s)pokoju tam zaznawali domownicy i goście. Ten kolorowy pokój stanowił przestrzeń – znak przemian na wsi, które dokonywały się od lat 50. XX w. Motywy, które pojawiały się makatkach: kwiaty, zwierzęta, pejzaże, sceny pasterskie, przedstawienia religijne i fantastyczne – tworzyły wrażenie nieziemskiego ogrodu, rajskiego ogrodu, cieszącego oczy, dającego wytchnienie i radość, poczucie szczęścia. Malarstwo dekoracyjne, którego przykładem są makatki, tworzył uzdolniony lud na swoje potrzeby i według własnego gustu, już w czasie, gdy główni odbiorcy sztuki i wytwórczości ludowej pochodzili spoza środowisk wiejskich. Dywany malowane na papierowym lub tkaninowym podłożu, zachowane zostały w zbiorach muzeów, zabezpieczone tam za sprawą muzealników – wizjonerów o gołębich sercach, którzy nie ulegli presji ówczesnych tropicieli i niszczycieli „kiczu”. Dwa dywany na „sztajfie”, które znajdują się w zbiorach Muzeum w Przeworsku i od których zaczęła się myśl o wystawie, zostały kilka lat temu zdjęte wprost ze ścian dwóch drewnianych chałup, z czego jedna nie istnieje, a druga stoi niezamieszkana. Wystawa jest RETROSPEKCJĄ OBRAZU malowanych makat/dywanów – niech przeniesie Was w świat wspomnień, niech napełni Wasze serca optymizmem, niech zaowocuje w sposób najbardziej niespodziewany…
Wystawa ze zbiorów: Muzeum Etnograficznego im. Franciszka Kotuli – Oddziału Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie, Muzeum w Przeworsku Zespołu Pałacowo-Parkowego, Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, Kaszubskiego Parku Etnograficznego im. Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach, Muzeum Narodowego w Lublinie, Muzeum Fotografii w Krakowie, Polskiej Agencji Prasowej oraz ze zbiorów prywatnych.
KI